terug naar Publicaties
Algemeene Anthroposophische Vereeniging Dornach zw. Nederlandsche afdeeling. Berichten voor leden, Nr. 27, Den Haag, April 1949, Groothertogeinnelaan 201.
In Memoriam Frau Dr. Steiner
Wanneer men uit de diepte van z'n ziel Dr. Steiner dankbaar is voor het onpeilbare, dat hij ons schonk, moet men ook Frau Marie Steiner dankbaar zijn, die het hem mogelijk maakte, op aarde zijn arbeid te verrichten en zoo ons allen te bereiken. Op de wijze, waarop het háár mogelijk was en die bij háár paste, heeft zij zich met alle krachten, die zij bezat, voor het werk van Rudolf Steiner gegeven.
Zij, die haar in en uit haar werk en ook daarbuiten, hebben leeren kennen, weten, hoe men haar, als men het kort zeggen moet, als volgt kan karakteriseeren: een vurig, warm, meelevend hart, maar niets van sentimentaliteit; geen week Geschwärm met een geestelijke wereld en wat door Dr. Steiner daaruit openbaar werd. Ernst in het hoogste. Ernst ook in het leven-van-alle-dag. Reëel, nuchter, wakker, geestig, van een hooge cultuur. Van een, nooit haar verlatende, groote waardigheid. Onverschrokken naar waarheid strevend. Tot in het ongelooflijke toe onvermoeid arbeidend. Van een onverbrekelijke trouw aan Rudolf Steiner's geest, consequent op hem wijzend, zich consequent achter hem scharend en tegelijk daarmee zich in zijn schaduw houdend. Strijdend voor hem en voor zijn werk, zooals zij overtuigd was, dat dit gehanteerd moest worden, tot haar laatste ademtocht.
En daarbij, door alles heen, behield zij haar gansche leven door dien vroolijken lach …
In 1900, als zij 33 jaar oud is, treedt Dr. Steiner in het leven van Marie von Sivers. Een kleine 25 jaren leeft, werkt, strijdt zij naast hem. Als hij dan is heengegaan, leeft, werkt, strijdt zij even zoovele jaren nog alléén voor de verbreiding van zijn intenties op deze aarde.
Van stonde af aan was dit haar werk, kan men zeggen: dat, wat Rudolf Steiner, omhoogstrevend, uit de geestelijke wereld haalde, horizontaal over de aarde te verbreiden. Reeds als zij, doordat zij is, zooals ze is, door haar WEZEN, Rudolf Steiner tot het besluit brengt te TRACHTEN, het hem door Annie Besant aangeboden secretaris-generaalschap van een op te richten Duitsche Sectie der Theosophische Vereeniging te vervullen – waarbij hij meende, de voor die tijden nog zoo schaarse open ooren voor het nieuwe, dat hij te brengen had, te zullen vinden – vangt zij daarmee haar taak voor haar verder leven aan: een ding en organisatie van de Duitsche Sectie ontstaat die bedding, waarin de stroom van Rudolf Steiner's vurige geest zijn weg kon zoeken; de Duitsche Sectie der Theosophische Vereeniging, welke Sectie later in haar hoofdbestanddeelen kern wordt van de Anthroposophische Vereeniging, wordt instrument; Marie von Sivers wordt "Heilesmittler". Ook doordat zij meteen aanvangt, zijn voordrachten voor de openbaarheid te organiseeren. Heilesmittler-in-dien-zin is ze ook, als ze dan na verloop van tijd de Philosophisch-Anthroposophische Verlag sticht, tot verbreiding van Rudolf Steiner's werken.
Het zegt veel, maar het werd in die oorspronkelijke tijden nog niet in zijn strekking onderkend, als men hoor: de theosophische congressen kregen door de recitatiekunst van Marie von Sivers een artistieke stijl. Hier ligt n.l. de kiem van wat de langzamerhand zich als ANTHROPOSOPHISCHE Vereeniging losmakende beweging als taak had: het tot een levende eenheid verbinden, durchpulsieren en omhoogheffen van het religieuze en het wetenschappelijke door de kunst, een door beweeglijkheid bevrijden der cultuur uit de starre banden, die waren gaan knellen. Marie von Sivers' dienst aan het woord werd een integreerend bestanddeel van Rudolf Steiners' weg-banen naar de Logos, naar het Woord. Het "Haus des Wortes" noemde Rudolf Steiner zijn Goetheanum; des "Wortes" in den uitgebreidsten en diepsten zin.
We kunnen hier slechts enkele regelen aanhalen van wat een tooneelspeler (F.P.), die de school van Frau Dr. Steiner heeft doorgemaakt, in een "Im Memoriam" schrijft:
"Wer je als Schüler Marie Steiners im Schmelztiegel des "Wortes", wie von feurigen Willenskräften ergriffen, über sich hinausgehoben ward, der weiss, dass diesem Läuterungsprozess, wie schmerzhaft er auch sei, eine schicksalhafte Kraft innewohnt. Er sprengt die Wände unsrer engbegrenzten Persönlichkeit; er verbrennt das Sterbliche in unserer Seele und verbindet sie mit den schaffenden Weltenmächten. Hier erfüllt sich das Wort aus dem Rosenkreuzermysterium:
"Dem höheren Leben muss erwachsen,
Was aus dem niederen Sterben blüht".
Wanneer een eigen leerling aldus van een "Stirb und Werde" onder Marie Steiner's leiding en werking getuigt, wordt ook begrijpelijk de kracht van het "Stirb und Werde", die van de Dornacher Bühne uit kan gaan, en de wereld instralen.
Een andere kleine alinea uit hetzelfde geschrift van de Schrijver, die aan haar baar stond:
"Und das sind die drei Sterne, die an ihrem Totenbette leuchten: Der Stern der Reinheit, der Stern de Selbstlosigkeit, der Stern strengster Pflichterfüllung".
In 1910, TIEN JAREN na de ontmoeting van Rudolf Steiner met Marie von Sivers, schrijft Rudolf Steiner zijn eerste Mysterie-drama, waarin de rol van Maria aan Marie von Sivers is toegedacht. In het drama moet Maria het woord van den Geistesforscher Benedictus voortleiden, bemiddelen, op aarde. Het is daar zoo, dat de bedding, waarheen Maria Benedictus' woord leidt, Johannes is en de mysterie-kring om hem heen. Opdat het vandaaruit werkzaam worde voor de wereld. Zooals Marie von sivers reeds bijkans tien jaar gewerkt had aan een bedding voor Rudolf Steiner's woord, wordt merkwaardigerwijze in het begin van het drama erover gesproken, hoe ook Maria's werk reeds tien jaren aan de gang is: "das schöne Band, das zehen Jahre uns vereint"…
Schrijfster dezes heeft vele jaren de Mysterie-drama's, die door Frau Dr. Steiner in een eindelooze arbeid tot een voor dezen tijd te benaderen hoogste staat van vertolking zijn gebracht, in cursussen besproken. Waar in het 3de Bild van de "Pforte der Einweihung" Benedictus tot Maria spreekt over de beweegredenen, waarom op háár zijn oog gevallen was voor het opvatten van de taak, die volbracht moest worden, en haar daarbij haar leven en wezen beschrijft, zooals hij dat van zijn standpunt zag, kwam ondergeteekende er steeds vanzelf toe voor hen, die "Frau Dr." nooit gezien hadden, te vertellen, dat zij zelve steeds weer bij deze beschrijving door den Geistesforscher Benedictus "Frau Dr." voor zich zag: "Als U dit tot in finesses als beeld voor U kunt doen rijzen, hebt U een beeld van Frau Dr. vóór U" .
Na alles, wat hier thans gezegd is, kan volstaan worden met de bedoelde versregelen af te schrijven, met onderstreping van de karakteristieke plaatsen.
Benedictus:
Mein geistig Auge forschte,
Es fiel auf dich.
Bereitet hatte dich dein Lebenslauf zum Heilesmittler.
In vielen Leben hattest du erworben dir,
Empfänglichkeit für alles Grosse,
Das Menschenherzen leben.
Der Schönheit edles Wesen, der Tugend höchste Forderung,
Du trugst als Geisteserbe sie
In deiner zarten Seele.
Und was dein ewig Ich
Ins Dasein durch Geburt gebracht,
Es ward zur reifen Frucht
In deinen jungen Jahren.
Zu früh nicht stiegest du
Auf steile Geisterhöhen,
Und so entstand dir nicht
Der Hang zum Geisterland,
Bevor du voll erfasst
Der Sinne unschuldvolle Freuden.
Erkennen lernte deine Seele Zorn und Liebe,
Als ihrem Denken jeder Trieb
Zum Geist noch ferne war.
Natur in ihrer Schönheit zu geniessen,
Der Künste Früchte pflücken,
Erstrebest du als deines Lebens Reichtum.
Du durftest heiter lachen,
Wie nur ein Kind kann lachen.
Das von des Daseins Schatten
Noch nichts erfahren hat.
Du lerntest Menschenglück verstehn
Und Leid beklagen in den Zeiten,
Da deinem Ahnen selbst nicht dämmerte,
Zu fragen nach des Glückes und des Leides Wurzeln
Als reife Frucht von vielen Leben,
Betritt das Erdensein die Seele,
Die solche Stimmung zeigt.
Und ihre Kindlichkeit ist Blüte,
Nicht Wurzel ihres Wesens.
Bloesem die "Kindlichkeit", die zich uiten bleef, door alle zware zorgen en smarten van dit leven heen, in de puurheid van den kinderlijken lach.
"Zorn und Liebe" als het edele vuur van een jeugdige ziel – de "Trieb zum Geist" zich eerst met de jaren openbarend aan het denken, d.w.z. toen die Trieb op gronden kon rusten, die een neigen naar een SENTIMENTEELE "Hang zum Geisterland" buitensloten.
Ten overvloede zij gezegd, dat het niet de bedoeling van schrijftster dezer, regelen is, Frau Marie Steiner met de Maria uit de Mysterie-drama's te VEREENZELVIGEN. Aangeduid wilde slechts worden: In de geschiedenis der Anthroposophische Vereeniging, misschien eens in die der menschheid, zal men in het beeld van Maria een houvast kunnen hebben voor het beeld, het oerbeeld van Marie Steiner – von Sivers.
En wanneer een dergelijke verschijning in de incarnatie genoemd wordt de "reife Frucht von vielen Leben", worden we, wanneer we onwillekeurig de Sehnsucht voelen, haar gang verder te kunnen vervolgen, op onszelf terugverwezen, binnenwaarts, bij het bedenken, wat in DEZE incarnatie de ziel van Marie Steiner alles doorgemaakt, ervaren, aan verdere vruchten verzameld, heeft geschonken. Dan echter wijst ons deze ziel, van welke de bovengenoemde tooneelspeler in zijn geschrift schrijft: "Die Sorge um das Schicksal der Gesellschaft erfüllte sie bis zum letzten Tag", wederom heen naar de toekomst, waar zich uit moet werken dat, wat als "Sorge" wordt meegenomen in het geestelijk land.
Adelyde Content
terug naar Publicaties